Ο χρόνος έχει παγώσει, μα η αίγλη του κτιρίου και οι ένδοξες εποχές που έχει ζήσει έχουν ποτίσει τους τοίχους με μεγαλειώδη φινέτσα. «Πρόσεχε πού πατάς», με συμβούλεψαν καθώς κινούμουν μαγεμένη από την τραπεζαρία προς τους υπόλοιπους χώρους, με τα μάτια στυλωμένα στο ταβάνι. Άδειο και παραμελημένο το κτίριο. Ωστόσο εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα palazzi της πόλης. Τα σημάδια της εγκατάλειψης δεν κρύβονται, εντούτοις το αναγεννησιακού στιλ μέγαρο, με την ορθομαρμάρωση των προσόψεών του, με έχει καταγοητεύσει.

Ενα από τα πιο καλοδιατηρημένα palazzi της πόλης

Tα xρωματιστά βιτρό της κύριας εισόδου

Μια «Πάπισσα Ιωάννα»* με τρανό αισθητικό κριτήριο

Το κτίριο εκτιμάται ότι ανεγέρθηκε περί το 1850-1860. Βρίσκεται στα Βαπόρια, την αριστοκρατική συνοικία της Ερμούπολης. Ο ιστορικός Αντώνης Ροδοκανάκης-Κρίνος, συγγενής της οικογένειας Νεγρεπόντε, αναφέρει ότι «χτίστηκε ως κατοικία του Ψαριανού μεγαλεμπόρου Χειλά και το 1870-1871 αγοράστηκε από την Κωνστάντζα Νεγρεπόντε, χήρα του τραπεζίτη Ευστράτιου Νεγρεπόντε. Η ίδια, το 1872, επιμελήθηκε την κοσμηματογράφηση, τις λεπτομερείς οροφογραφίες του κτιρίου, τα πλουμιστά ανάγλυφα γύψινα, τις περίτεχνες χρυσές διακοσμήσεις και τα frescoes από το ταβάνι μέχρι το δάπεδο». Από τις λουσμένες στο αστραφτερό κυκλαδίτικο φως βεράντες, η Νεγρεπόντε αγνάντευε το γαλάζιο του Αιγαίου και τα κυκλαδονήσια.

Η αριστοκρατική οικογένεια Νεγρεπόντε

Ο κ. Κρίνος μάς πληροφορεί επίσης ότι οι Νεγρεπόντε ήταν μία «από τις παλαιότερες και ιστορικότερες αριστοκρατικές οικογένειες της Ελλάδας. Χιώτικης καταγωγής, με το λατινικό όνομα Νεγρεπόντε ή Νεγρεπόντη ή Νεγκροπόντε (Negroponte), που παραπέμπει στη βενετσιάνικη ονομασία της Εύβοιας, από όπου μέλη της οικογένειας μετακινήθηκαν τον 16ο αιώνα στη Χίο. Οι Νεγρεπόντε έρχονται πλούσιοι στο νησί, εγγράφονται αμέσως στο libro d’oro της Γένοβας (η Χίος ήταν γενοβέζικη κτήση) και μετέχουν στη διοίκηση του νησιού. Μετά τη σφαγή της Χίου, παρακλάδι της οικογένειας Νεγρεπόντε εγκαταστάθηκε στην Ερμούπολη».

Μεγαλέμποροι, πλοιοκτήτες και bon viveurs

Παρά τη φθορά του κτιρίου, παραμένει ένα λαμπρό παλάτσο

«Από τα τέλη του 18ου έως και όλο τον 19ο αιώνα αποκτούν και διατηρούν τέτοια και τόση περιουσία, ώστε να συγκαταλέγονται μεταξύ των πλουσίων και ισχυρών της Ευρώπης. Ασχολούνταν με το διεθνές σιτεμπόριο από τη Μαύρη Θάλασσα, την Τουρκία και την Αίγυπτο και παράλληλα, όπως ήταν σύνηθες εκείνα τα χρόνια, ήταν και πλοιοκτήτες μεγάλων ξύλινων ιστιοφόρων σκαφών. Όπως όλες οι μεγαλοαστικές οικογένειες της εποχής, έτσι και οι Νεγρεπόντε επιμελούνταν το ντύσιμό τους πριν καθίσουν για φαγητό, διάλεγαν σερβίτσια, μαχαιροπίρουνα, ποτήρια. Το καθημερινό τραπέζι τους στρωνόταν πάντα διαφορετικά. Το φαγητό λοιπόν δεν θα μπορούσε να έχει το ίδιο σενάριο. Μία φορά την εβδομάδα έτρωγαν ψάρι και δύο φορές κρέας. Είχαν κυρίως φαγητά κατσαρόλας κι ελάχιστα ψητά ή τηγανητά» εξηγεί ο κ. Κρίνος.

Ένα γενεαλογικό δέντρο με εκλεκτικά παρακλάδια

Με τη διασπορά και το εμπόριο, το οικογενειακό δέντρο απέκτησε κλαδιά γαλλικά, ιταλικά, ρωσικά, ακόμα και εγγλέζικα. Ειδικά με τη Γαλλία είχαν τους πιο ισχυρούς δεσμούς. Ο Μιχάλης Νεγρεπόντε παντρεύτηκε το 1906 στο Παρίσι την Jeanne Hugo, εγγονή του συγγραφέως Βίκτωρος Ουγκώ. «Οι Νεγρεπόντε ήταν μια πολύ γνωστή και πολύ ισχυρή οικογένεια στους κοινωνικούς και οικονομικούς κύκλους του Παρισιού ιδίως τον 19ο αιώνα». Απλάμβαναν την παριζιάνικη αίγλη και στα πιο φημισμένα σαλόνια της Γαλλίας έρχονταν σε επαφή με τη γαλλική και ευρωπαϊκή κουλτούρα και ανακάλυπταν τις τελευταίες τάσεις της τέχνης. «Οι πολιτιστικές αναφορές τους επηρεά- ζουν το καθημερινό savoir-faire τους. Οι μεγάλες Συριανές οικογένειες, όπως οι Νεγρεπόντε, οι Ροδοκανάκη και οι Πετροκόκκινοι, σέρβιραν το ρύζι μόνο με κουτάλι, ενώ οι Αυγερινοί, οι Σκαραμαγκά και οι Κοή, που κρατούσαν τους αγγλικούς τύπους, χρησιμοποιούσαν κουτάλι και πιρούνι», συμπληρώνει ο κ. Κρίνος. Γόνοι της οικογένειας υπήρξαν ο Υδραίος ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, που ήταν γιος της Λουκίας Νεγρεπόντε, και η συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας και θεάτρου Ελένη Ουράνη, γνωστή με το ψευδώνυμο Άλκης Θρύλος. Εκπρόσωποι της νεότερης γενιάς, οι οποίοι μάλιστα στηρίζουν την πρόσφατη πρωτοβουλία της στέγασης του Κέντρου Σχεδίου και Ζωγραφικής Κυκλάδων στο εντυπωσιακό νεοκλασικό της Ερμούπολης, είναι ο George Negroponte, που υπήρξε για περισσότερα από 30 χρόνια πρόεδρος του «The Drawing Center» στο Μανχάταν, και τα αδέρφια του, John Negroponte, πρέσβης και τ. υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, και Nicholas Negroponte, ιδρυτής και επίτιμος πρόεδρος του MIT Media Lab.

Οροφογραφίες με απεικονίσεις αρχαίων θεών και φιλοσόφων μέσα σε περίτεχνες ροζέτες.

Μια δεύτερη ζωή ως Κέντρο Σχεδίου και Ζωγραφικής Κυκλάδων

Η οικία Νεγρεπόντε, μετά τον θάνατο της Κωνστάντζας, κληροδοτήθηκε στην κόρη της Ειρήνη Πεστελμαζόγλου, από την οποία στη συνέχεια περιήλθε στην κατοχή του Ιερού Ναού Ερμουπόλεως Σύρου, Αγίου Νικολάου του «Πλούσιου». Σήμερα, η Ιερά Μητρόπολη Σύρου και ο σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β ́ στηρίζουν και ενισχύουν κάθε πολιτιστική δραστηριότητα και πρωτοβουλία, εγκρίνοντας τα σχέδια μετατροπής του κτιρίου σε Κέντρο Σχεδίου και Ζωγραφικής Κυκλάδων (www.TheCycladesDrawingCenter.gr). Εμπνευστής της πρωτοβουλίας είναι ο Paolo Colombo, που από το 1986 ασχολείται με την επιμέλεια εκθέσεων, υπήρξε διευθυντής του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης στη Γενεύη, επιμελητής στο Εθνικό Μουσείο Τεχνών του 21ου αιώνα στη Ρώμη, όπως και σε διεθνείς Μπιενάλε. Επικεφαλής της εκπόνησης των απαιτούμενων μελετών για την αποκατάσταση του Αρχοντικού Νεγρεπόντε είναι ο καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου κ. Κωνσταντίνος Σπυράκος.

*Η «Πάπισσα Ιωάννα», που δημοσιεύτηκε το 1866, είναι το γνωστότερο έργο του Συριανού συγγραφέα Εμμανουήλ Ροΐδη, γόνου αριστοκρατικής οικογένειας και κατά πάσα πιθανότητα συγγενούς των Νεγρεπόντε.

Δείτε 8  συνταγές εμπευσμένες από τον πρώτο ελληνικό βιβλίο συνταγών του 1828 και μαγειρεμένες στο αρχοντικό Νεγρεπόντε:

Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Γαστρονόμος, τεύχος 176.

Βραβεία Ποιότητας

Δες ανά κατηγορία τα βραβεία των προηγούμενων ετών